Blog

Spijsvertering, het duurt langer dan je denkt!

  1. Home
  2. /
  3. Blog

Heb je je wel eens afgevraagd hoe lang je spijsvertering duurt? Dat is langer dan je denkt!

In onderstaand overzicht staan verschillende voedselcategorieën en hun verteringstijd:

Tabel voedsel en verteringstijd

De impact van vlees op de vertering

Uit het overzicht blijkt dat elke voedselcategorie meer tijd nodig heeft om verteerd te worden wanneer iemand (rood) vlees eet. Zelfs fruit, dat toch het lichtst verteerbare voedsel is. Niet alleen is vlees de zwaarste categorie om te verteren, het vertraagt de gehele spijsvertering. Ook dat van relatief lichter voedsel.

Dan maar alleen lichte voeding?

Een voedingspatroon op basis van (uitsluitend) vloeibare en lichtst verteerbare voeding als fruit heeft beslist ook nadelen! Over het algemeen zullen diëten op basis van vloeibare voeding op de lange termijn tot problemen leiden, evenals diëten op basis van fruit.

Het idee achter deze diëten op basis van “lichte” voeding is om gewicht te verliezen of om spijsverteringsproblemen te verhelpen. Maar: een “lichter” dieet zal het lichaam minder voeden, waardoor er – vroeger of later – tekorten gaan ontstaan.

Wanneer voeding niet of niet volledig kan worden verteerd

Voor alle spijsverteringstypes geldt, dat de volgorde van het voedsel wat je eet ertoe doet. Wanneer je eerst “licht” voedsel eet, dan zal dat het lichaam ondersteunen omdat dit voedsel als eerste verteerd wordt. Eet je “zwaar” voedsel als eerste, dan zal al het voedsel dat je daarna eet in je lichaam fermenteren en/of bederven, omdat “licht”voedsel een kortere verteringstijd heeft. Dit veroorzaakt toxines in het lichaam, wat een breed scala aan klachten veroorzaakt. Denk daarbij aan:

  • een vol gevoel
  • beslag op de tong
  • gebrek aan energie, je voelt je zwaar
  • vaal en dof uitziende ogen en huid
  • je kunt niet meer helder denken
  • zwaarmoedig en depressief voelen

In het overzicht zijn geen bewerkte producten opgenomen. Ze zijn niet vers en bevatten – met alle toevoegingen en bewerkingen – weinig tot geen vitale levensenergie. Je zou ze daarom liever vermijden. Ook bewerkte producten zijn niet voedzaam maar juist belastend.

Hoe wordt voeding een lust in plaats van last

Om je verteringsvermogen te verbeteren zou je het beste voedsel kunnen eten dat minder dan 24 uur nodig heeft om te verteren. Waarbij het goed is te weten dat alle voedsel dat diepgevroren is geweest, nog eens 6 tot 12 uur extra nodig heeft. Dit aantal uren moet dus worden opgeteld bij bovengenoemde termijnen.

Des te groter het aandeel volle granen en groenten is ten opzichte van rood vlees, gevogelte, vis en melkproducten, des te minder tijd het lichaam nodig heeft om deze producten te verteren. 

Des te minder volle granen, groenten en fruit worden gegeten, des te meer tijd het zware voedsel nodig heeft om te verteren.

Om de vertering en opname van voedsel te stimuleren en op natuurlijke wijze vet te verbranden, zou je:

  • voedsel moeten eten waarvoor het lichaam minder tijd nodig heeft om het te verteren
  • kruiden en specerijen moeten gebruiken die de spijsvertering versterken

Een voedzaam en licht verteerbaar gerecht is bijvoorbeeld kitcherie.

De 6 smaken en hun kwaliteiten

  1. Home
  2. /
  3. Blog

Ken de 6 Smaken

De Ayurvedische keuken kent de 6 smaken zoet, zuur, zout, scherp, bitter en wrang. Zoet zorgt voor de opbouw en ontwikkeling van vitaliteit en levert de noodzakelijke koolhydraten, vetten en eiwitten. Bitter en scherp bevorderen de eetlust en zorgen voor een goede afscheiding van spijsverteringssappen. Deze zijn nodig voor een optimale vertering van het voedsel dat wij eten. Zuur zorgt ook voor een goede spijsvertering. Wrang zorgt ervoor dat het voedsel de tijd krijgt om door het lichaam opgenomen te worden.

Het is heel goed mogelijk dat het herkennen van de verschillende smaken – en dan met name bitter en wrang – wat “afgeleerd” is. De smaakpapillen krijgen mogelijk niet meer alle smaken aangeboden. Ook kunnen tabak, koffie en alcohol het ervaren en herkennen van bepaalde smaken en geuren hebben “verdoofd”.

De smaken en de daarmee verbonden elementen

Elke smaak vertegenwoordigt in zich twee of drie elementen én hun kwaliteiten. Zo brengt bijvoorbeeld de smaak zoet de elementen aarde en water met zich mee. Deze elementen op hun beurt vertegenwoordigen kwaliteiten als groei, opbouw, toename, expansie. Je kunt je voorstellen dat een eenzijdig “dieet” met vooral zoete producten op den duur het lichaamsgewicht zal doen toenemen, wat kan leiden tot overgewicht. Er ontstaat namelijk een teveel van Kapha dosha. Iemand zal dan minder actief worden en misschien ook minder gemotiveerd zijn om het leefpatroon te veranderen. Er is minder energie en klachten ontstaan zoals bijvoorbeeld ophoping van slijm en vocht, zwaarte, misselijkheid, longaandoeningen etc.

Zoet (neutraal, natuurlijk zoet)

De smaak zoet staat voor plezier, genot, voeding (gevoed worden), groei, energie en liefde. 

Deze smaak geeft voldoening en tevredenheid, zowel op fysiek als emotioneel gebied. De eerste voeding – (moeder)melk – is zoet van smaak. Het is de meest balancerende smaak voor zowel jonge als oude mensen, is goed voor Vata en Pitta, maar kan Kapha uit balans brengen. 

Het is belangrijk de smaak zoet niet op één lijn te stellen met suiker! Met name witte suiker is – zeker bij overmatig gebruik – ongezond voor alle dosha typen. Witte suiker verzuurt het lichaam en kan alle dosha’s uit balans brengen. Nog minder gezond zijn de zogenaamde suikervervangers, de ‘zoetjes’.

Overmatig gebruik van zoet kan leiden tot obesitas, toename van toxinen (giftige stoffen) in het lichaam, parasieten, diabetes, gasvorming, opgeblazen buik, misselijkheid, benauwdheid, hoesten, verkoudheid, verlies van eetlust.

Zuur

De smaak zuur staat voor het gevoel van avontuur, van helderheid, scherpte en frisheid. Zuur kan iemands gezicht doen vervormen en tegelijkertijd ervoor zorgen dat die persoon volledig aanwezig en alert is. Zuur stimuleert de vertering en de opbouw van lichaamsweefsels.

Overmatig gebruik van zuur kan leiden tot een verhoogde zuurgraad in de dunne darm, brandend maagzuur, jeuk, vroegtijdige veroudering en een licht gevoel in het hoofd.

Zuur doet de dosha’s Pitta en Kapha toenemen, maar werkt bij de juiste toepassing rustgevend voor Vata. 

Zout

De smaak zout heeft een verslavende factor in zich. Iedereen kent wel het gevoel dat ontstaat bij het eten van zoute snacks; je kunt er niet meer vanaf blijven. Zout verhoogt de smaak van voedsel maar heeft tegelijkertijd de neiging andere smaken uit te schakelen, zeker bij overmatig gebruik. Zout helpt bij het vasthouden van vocht en is daarom gunstig voor Vata.

Gebruik van te veel zout kan leiden tot ontstekingen, huidziekten, impotentie, vroegtijdige veroudering, vocht vasthouden en verhoogde bloeddruk.

Zout heeft de neiging Pitta en Kapha te verstoren. Personen met deze dosha-typen dienen matig met zout te zijn.

Scherp

De smaak scherp staat voor het principe dat door dingen heen kan gaan, voor hitte. Deze smaak wordt ook wel ‘heet’ genoemd, of ‘pedis’ in Indonesisch eten. Het heeft de kracht om dingen te verbranden. Iets kan scherp zijn, maar een persoon kan ook scherp zijn: scherp van geest of met woorden.  

De smaak scherp kan iemand emotioneel of mentaal scherp maken, van positief tot negatief, bijvoorbeeld in de vorm van agressie. Te veel van de smaak scherp kan pijn veroorzaken, tot vermagering leiden, een brandend gevoel, koorts, dorst, huidziekten en afname van reproductievloeistoffen zoals sperma. Scherp is een belangrijke smaak voor Kapha, dat de neiging heeft te stagneren.

De verwarmende eigenschappen van scherp zijn goed voor Vata, maar kan bij overmatig gebruik uitdroging veroorzaken, wat negatief voor Vata uitwerkt. Pitta-typen hebben van zichzelf al veel vuur en dienen de smaak scherp zeer matig te gebruiken. Scherp is – in de juiste hoeveelheid – vooral goed in het lichaam voor het spijsverteringsvuur.

Bitter

Bitter is een erg ondergewaardeerde smaak in onze cultuur. De meeste mensen hebben er een hekel aan en vermijden het. De smaak komt in onze voeding dan ook relatief weinig voor. Een uitzondering is koffie, waarvoor mensen dan weer suiker en/of melk gebruiken om de bittere smaak te verminderen. Bitter is echter een smaak met sterk genezende eigenschappen, zowel voor lichaam als geest: “Bitter in de mond maakt het hart gezond”. In wezen is bitter meer een medicijn en in mindere mate voedsel in vergelijking met de andere smaken.                                          

Te veel van de smaak bitter leidt tot kou in het lichaam, zenuwziekten, stijfheid, koliekpijn (krampende pijn in de darm), hoofdpijn en afname van reproductievloeistoffen.

De eigenschappen van bitter zijn normaal gesproken vluchtig, licht, koel en droog. Het verhoogt Vata en werkt balancerend op Pitta en Kapha. De smaak zelf is niet direct aangenaam, maar het doet andere smaken beter uitkomen. Het heeft een reducerende werking op het vetweefsel en op het voortplantingsweefsel. Bitter is anti-toxisch en heeft een virus-dodende werking.

Wrang

Wrang is in onze cultuur de minst voorkomende smaak. Wrang staat voor ‘uitpersen’, zowel op lichamelijk als op geestelijk gebied. ‘Dat is wel erg wrang’ kunnen mensen zeggen wanneer ze het gevoel hebben door een omstandigheid in het leven te zijn ‘uitgeperst’.                                               

De eigenschappen van wrang zijn normaal gesproken verkoelend, droog en zwaar. Teveel van de smaak wrang brengt droogte in het lichaam, constipatie, krampen, vermagering, dorst, zenuwziekten en afname van reproductievloeistoffen.

In de juiste hoeveelheden brengt het Pitta en Kapha tot rust, maar het verhoogt Vata meestal.

 

Welke smaken vind ik in welke voeding?

Een overzicht van de 6 smaken en daarbij behorende voeding is te vinden in Voeding en de 6 smaken.

Inzicht in het temperament van je spijsvertering

In een persoonlijk voeding en leefstijl advies wordt duidelijk welk temperament jouw spijsvertering heeft. Je ontvangt advies-op-maat over passende voeding en leefstijl en een map met fijne recepten.

Meer leren over Ayurveda

De cursus Kennismaking met Ayurveda, Kompas voor je gezondheid en welzijn is een prettige manier om meer over Ayurveda te weten te komen. De cursus heeft een logische opbouw waarbij ook je eigen spijsvertering en haar “eigen-aardigheden” aan bod komen.

Voeding en de 6 smaken

 

  1. Home
  2. /
  3. Blog

In welke voeding zijn de smaken te vinden?

Nu er meer duidelijkheid is over de 6 smaken en hun kwaliteiten, is de vraag in welke voeding deze smaken te vinden zijn. Het antwoord hierop is te vinden in onderstaand overzicht, dat niet volledig is maar wel een goed inzicht geeft.

Zoet

Zorgt voor de opbouw en ontwikkeling van vitaliteit en levert de noodzakelijke koolhydraten, vetten en eiwitten. Geeft voldoening en tevredenheid. Overmatig gebruik van zoet kan leiden tot obesitas, toename van toxinen (giftige stoffen) in het lichaam, parasieten, diabetes, gasvorming, opgeblazen buik, misselijkheid, benauwdheid, hoesten, verkoudheid, verlies van eetlust.

De natuurlijke smaak zoet is te vinden in:

Bataat, biet, pompoen, wortel en andere zoete groenten
Bonen en peulvruchten
Granen
Honing
Kaneel
Kardemom
Noten en zaden
Plantaardige oliën
Steranijs
Ui
Venkelzaad
Vet en olie
Vlees
Zoete vruchten
Zoethout
Zuivel

Zuur

Zorgt voor een goede spijsvertering. Stimuleert de vertering en de opbouw van lichaamsweefsels. Overmatig gebruik van zuur kan leiden tot een verhoogde zuurgraad in de dunne darm, brandend maagzuur, jeuk, vroegtijdige veroudering en een licht gevoel in het hoofd.

De smaak zuur vinden we in:

Alcohol
Azijn
Citrusvruchten
Gefermenteerd / gegist voedsel zoals miso, kaas, yoghurt
Groene druiven
Tamarinde
Zure bessen

Zout

Verhoogt de smaak van voedsel maar heeft tegelijkertijd de neiging andere smaken uit te schakelen. Helpt bij het vasthouden van vocht en is daarom gunstig voor Vata. Gebruik van te veel zout kan leiden tot ontstekingen, huidziekten, impotentie, vroegtijdige veroudering, vocht vasthouden en verhoogde bloeddruk. Zout heeft de neiging Pitta en Kapha te verstoren.

De smaak zout is vindbaar in:

Kelp
Knoflook
Tamari
Umeboshi
Zeewier
Zout

Scherp

Bevordert de eetlust en zorgen voor een goede afscheiding van spijsverteringssappen. Deze zijn nodig voor een optimale vertering van het voedsel dat wij eten. Te veel van de smaak scherp kan pijn veroorzaken, tot vermagering leiden, een brandend gevoel, koorts, dorst, huidziekten en afname van reproductievloeistoffen zoals sperma.

Scherp is een belangrijke smaak voor Kapha, dat de neiging heeft te stagneren. De verwarmende eigenschappen van scherp zijn goed voor Vata, maar kan bij overmatig gebruik uitdroging veroorzaken, wat negatief voor Vata uitwerkt. Pitta-typen hebben van zichzelf al veel vuur en dienen de smaak scherp zeer matig te gebruiken.

De smaak scherp komt voor in:

Anijszaad
Asafoetida (‘duivelsdrek’)
Basilicum
Dille
Gemberwortel
Knoflook
Komijn
Koriander
Kurkuma
Mosterdzaad
Pepers: cayennepeper, chilipeper, Spaanse peper, zwarte peper
Radijs
Rozemarijn
Sambal
Tijm
Ui
Venkelzaad

Bitter

Bevordert de eetlust en zorgen voor een goede afscheiding van spijsverterings-sappen. Deze zijn nodig voor een optimale vertering van het voedsel dat wij eten. Een smaak met sterk genezende eigenschappen, zowel voor lichaam als geest. Bitter is meer een medicijn en in mindere mate voedsel in vergelijking met de andere smaken.                                          

Te veel van de smaak bitter leidt tot kou in het lichaam, zenuwziekten, stijfheid, koliekpijn (krampende pijn in de darm), hoofdpijn en afname van reproductievloeistoffen. Het verhoogt Vata en werkt balancerend op Pitta en Kapha

Deze smaak komt voor in:

Asafoetida
Aloë vera
Fenegriek
Groene bladgroenten zoals spinazie
Koffie
Knoflook
Komkommer
Kruidenbitter
Kurkuma
Rabarbar
Witlof

Wrang

Zorgt ervoor dat het voedsel de tijd krijgt om door het lichaam opgenomen te worden. Normaal gesproken verkoelend, droog en zwaar. Teveel brengt droogte in het lichaam, constipatie, krampen, vermagering, dorst, zenuwziekten en afname van reproductievloeistoffen. In de juiste hoeveelheden brengt het Pitta en Kapha tot rust, maar het verhoogt Vata meestal.

De smaak wrang vinden we deze smaak in:

Amandelen
Bonen en peulvruchten
Chiazaad
Cranberry
Fenegriek
Granaatappel
Kikkererwten
Knoflook
Lijnzaad
Onrijpe banaan
Sperziebonen
Tahin
Walnoten
Zonnebloempitten
Zwarte thee

Meer over de 6 smaken

Uitgebreide informatie is te lezen in De 6 smaken en hun kwaliteiten.

Mung dal weken en wassen

  1. Home
  2. /
  3. Blog

Wat is dal

Dal wordt ook geschreven als dahl, daal en dhal. Het is een gerecht uit de Indiase keuken dat is gemaakt van peulvruchten – gedroogde linzen, erwten en bonen – die ontvliesd en gebroken zijn.
Het woord komt van de Sanskriet werkwoordstam dal-, wat ‘splitsen, breken, openen’ betekent. Het woord dal betekent dus in de eerste plaats ‘gebroken peulvrucht’ (bron: wikipedia).

Mung dal

Mung dal zijn ontvelde en gespleten mungbonen. Mungbonen zijn groen en ovaal; mung dal is geel en half ovaal.

Mungbonen en mung dal

Bron van eiwitten

Mung dal, en alle soorten dal, bevatten meer eiwitten dan zalm, biefstuk of eieren, namelijk 24%. Een zakje mung dal van 500 gram voedt ongeveer 15 mensen aan eiwit.

Langzame koolhydraten

Dal bevat langzame koolhydraten; ze hebben een zeer lage glycemische index. Dit betekent dat je er lang en gelijkmatig energie van krijgt. 

Dal bevat veel vitaminen, mineralen en essentiële aminozuren (onder andere kalk, fosfor, kalium, ijzer en B-vitaminen). Let op: dal bevat geen vitamine B12! Dit geldt ook voor andere peulvruchten en noten.

Lectines

Alle voedingsmiddelen waar normaal gezien een plantje uit zou komen, dus alle peulvruchten, zaden, noten en granen, bevatten een weinig gifstoffen (ook anti-nutriënten genoemd) waarmee de plant zich verdedigt tegen aanvallers en voorkomt dat zijn ‘nageslacht’ wordt opgegeten. Deze stoffen heten lectines en fytinezuur. Lectines veroorzaken winderigheid of een opgeblazen gevoel na het eten. Te veel lectines verhinderen de opname van vitaminen en mineralen in de dunne darm.

Dal weken = lectines verwijderen

Door de dal te weken verwijder je de meeste lectines en dat maakt een wereld van verschil hoe je je na het eten voelt. Week de dal een nacht of minstens 4 uur in koud water. Als je een kneepje citroensap of een klein schepje bicarbonaat soda aan het water toevoegt worden de lectines nog effectiever afgebroken. Giet het weekwater daarna af.

Dal wassen

Dal wordt in India buiten in de zon gedroogd en is daardoor meestal enorm stoffig. Als je dal niet goed wast, vormt zich een dikke laag schuim bovenop; dat is gewoon vuil. De dal even afspoelen in een zeef onder de kraan is beslist niet voldoende.

Dal moet minstens vijf keer gewassen worden, maar dat kost heel veel kostbaar drinkwater. In plaats daarvan raadt Rada’s Kookstudio de methode van het ‘baden van de dal’ aan:

  • Giet de geweekte dal af in een zeef die past in een pan of kom
  • Vul de pan / kom met lauw of koud water zodat de dal in de zeef onder water komt te staan
  • Roer de dal zorgvuldig door, alsof je hem baadt. Het water zal nu wolkig worden van het stof
  • Til de zeef uit het water en spoel de dal onder stromend water af

Als er zich geen laag schuim op de dal vormt terwijl je hem kookt weet je dat je de dal goed gewassen hebt. Geweekte en gewassen dal kun je in de diepvries bewaren voor onmiddellijk gebruik; heel handig als je snel iets met dal wilt maken. Al geniet het wel de voorkeur om je gerechten vers te bereiden!

Bron: Rada’s Kookstudio.

Mung dal, droog en gewekt

Aan de slag met een recept

Een heerlijke, supergezonde maaltijd maak je met kitcherie. Dat overigens (ook) op meerdere manieren wordt geschreven, zoals bijvoorbeeld kitchari.
Kitcherie is een eenvoudig, voedzaam en licht verteerbaar eenpansgerecht. De basis is mung dal en basmati rijst, aangevuld met alle soorten groenten die van het seizoen en voorhanden zijn. Maak er een chutney bij of een salade of simpele curry en je hebt een feestmaal.
Recept van kitcherie.

Wanneer vata ons leven gaat beheersen

  1. Home
  2. /
  3. Blog

Nadere kennismaking met vata

Ayurveda kent drie basis energieën onder de naam vata, pitta en kapha. Deze basis energieën worden dosha’s genoemd. In elke dosha zijn telkens twee elementen vertegenwoordigd:

  • Vata combineert de elementen lucht en ether (ook wel ruimte genoemd) en is de energie van beweging;
  • Pitta vertegenwoordigt de elementen vuur en water en is de energie van transformatie;
  • In kapha komen de elementen aarde en water samen; dit is de energie van smering en structuur.

Gezamenlijk beïnvloeden de elementen aarde, water, vuur, lucht en ether alle processen in de natuur. Ook de processen die zich in ons lichaam en in onze geest afspelen.

In dit artikel wordt nader ingegaan op vata met de elementen lucht en ether. Als het om de seizoenen gaat, dan voert de invloed van vata in de herfst de boventoon. Dit betekent dat we in de herfst gevoeliger zullen zijn voor de kenmerken en kwaliteiten die vata bepalen. Simpelweg omdat we daar meer door wordt omringt.

Wanneer je in je constitutie een verhoogde of gevoelige vata hebt, dan zul je daar meer last van ondervinden in de herfstmaanden of bij herfstig weer in een ander seizoen.

Wat zijn de kenmerken van vata?

  • droog (niet nat en niet olie-achtig)
  • licht (niet zwaar)
  • koud
  • ruw
  • subtiel
  • mobiel

Wat zijn de effecten van een verhoogde vata?

Wanneer vata overmatig actief is en daardoor gaat overheersen, raakt het al dan niet bestaande evenwicht uit balans. Uit die disbalans kunnen klachten ontstaan. Een aantal voorbeelden daarvan zijn: gebrekkige eetlust, wisselende vertering, constipatie, stijfheid, rusteloosheid, slapeloosheid, overmatig praten, kou, slechte bloedcirculatie, gevoeligheid voor pijn, angst en onzekerheid, hoofdpijn, ondergewicht, gebrek aan kracht, verminderde opname van voedingsstoffen, allergieën, gewrichtsklachten als reuma, droge huid, osteoporose, darmklachten als prikkelbare darm syndroom, houvast kwijtraken, goede voeding verwaarlozen etc.

Waardoor raakt vata overmatig actief en kunnen dergelijke klachten ontstaan?

  • Piekeren
  • Vasten
  • Onvoldoende slapen
  • Haastig eten
  • Aan geen enkele routine houden
  • Droog of diepgevroren voedsel of kliekjes eten
  • Ronddraven, in auto’s, vliegtuigen, treinen of op joggingschoenen
  • De huid nooit invetten
  • In de nachtploeg werken
  • Rustige, warme, vochtige plaatsen uit de weg gaan
  • Drugs gebruiken (vooral cocaïne en speed)
  • Een ingrijpende buikoperatie ondergaan
  • Gevoelens onderdrukken

Wat kalmeert vata?

Nu duidelijk is waartoe een verstoorde vata kan leiden is het goed om te weten hoe je het weer in evenwicht brengt.

  • Blijf warm
  • Kies voor verwarmende producten en specerijen of smaakmakers
  • Kruiden die helpen om vata in balans te brengen: kardemomzaad, komijnzaad, venkelzaad en asafoetida
  • Vermijd extreme kou en koud of bevroren voedsel of drankjes
  • Eet zo min mogelijk rauw voedsel, vooral weinig rauwe appel of kool
  • Doe voorzichtig met de meeste bonen, op een paar soorten na zoals adukibonen
  • Week bonen en wanneer nodig linzen altijd geruime tijd
  • Zorg ervoor dat je eten warm, vochtig en goed ‘gesmeerd’ is 
  • Drink warm water en (kruiden)thee
  • Leg bij de keuze voor je voedsel de nadruk op de smaken naturel zoet (wat van nature zoet smaakt zoals pompoen), zuur en zoutig
  • Zorg voor regelmaat in je leven
  • Probeer een geborgen, rustige en stabiele omgeving voor jezelf te creëren
  • Marma therapie is een ayurvedische behandeling en ultiem kalmerend
  • In een ayurveda voeding en leefstijl advies krijg je veel inzichten, recepten en ondersteuning om terug in balans te komen

Ik wens dat je dit luchtige, beweeglijke element goed zult benutten. Het vertegenwoordigt een snelle, creatieve geest, maakt dat je open en nieuwsgierig bent, met een voorliefde voor vernieuwing, communicatie en reizen. Wanneer je vata als een goede menner de juiste teugels geeft, zal deze dosha vóór je werken in plaats van tegen je!

Klimaat en extremen: Hoe je je eigen natuur in evenwicht houdt

  1. Home
  2. /
  3. Blog

De directe aanleiding

Wat heeft het de laatste weken ontzettend veel en hard geregend! Met dramatische gevolgen voor de mensen die dit persoonlijk en materieel heeft getroffen! 

In andere regio’s heerst grote droogte of woeden enorme branden. De omstandigheden maken het overduidelijk: er is te veel van het één en te weinig (over) van het ander.

Er is heel veel uit evenwicht geraakt.

Hoe zit het met jouw natuurlijk evenwicht?

Ieder heeft zijn eigen aardigheden; een eigen aard of natuur. Ook die eigen natuur kan het beste floreren wanneer we inzicht hebben hoe ervoor te zorgen. Zonder jezelf of anderen tekort te doen. Het is net als bij de natuur buiten ons: de ene plant heeft nu eenmaal liever zon, de ander (half)schaduw; een flinke scheut water of juist wat minder.

De seizoenen hebben invloed

Als je een beetje bekend bent met de ayurveda dan weet je dat elke cyclus – dus ook elk seizoen –vraagt om aanpassingen. Je doet dit van nature al door je kleding en schoeisel aan te passen aan de temperatuur en weersomstandigheden. Dat dit ook wat aanpassingen in je voeding met zich meebrengt ligt misschien minder voor de hand… Belangrijk is daarbij te weten: wanneer je eet wat niet bij je past, zal dat je lichaam stress geven, vergroot het de kans op klachten en vervroegde veroudering.

In de spotlights: de zomer

In de zomermaanden is de energie van pitta dominant. Pitta is de naam van één van de 3 dosha’s. 

Iedere dosha heeft een eigen taak en werkgebied met specifieke kenmerken en kwaliteiten. Pitta combineert de elementen vuur en water. Daarbij is het element vuur leidend. De functie van het element water hier is om te voorkomen dat pitta zichzelf opbrandt. 

Pitta in de hoofdrol

We herkennen het dominante element vuur van pitta in de zomer aan de (flink) hogere temperatuur vergeleken met die in de herfst, winter en lente. De gewassen die in de zomer geoogst worden hebben intense kleuren en geuren. Denk daarbij aan het fruit en de groenten van locale oorsprong die nu volop verkrijgbaar zijn. In de zomer kan het passend zijn om salades en lauwwarme schotels te eten omdat de buitentemperatuur en de energie van pitta ons bij de vertering ondersteunen.

Een natte, wisselvallige zomer: vata en kapha spelen een deuntje mee

Nu deze zomer uitgesproken nat en wisselvallig uitpakt spelen meer invloeden een rol. We kunnen niet meer helemaal op pitta rekenen om ons door deze periode heen te loodsen. Heb je zelf al gemerkt dat je geen of minder behoefte hebt aan salades, koude dranken en rauwkost?

Dat komt doordat we nu ook te maken hebben met een grotere invloed van de andere 2 dosha’s vata en kapha. Samen met pitta bespelen zij het hele toneel; ieder met zijn eigen rol, kwaliteiten en invloed.

Vata combineert de elementen lucht en ether (ook wel ruimte genoemd). kapha de elementen water en aarde. Tesamen brengen vata, pitta en kapha de energie van de 5 elementen aarde, water, vuur, lucht en ether.

Volgens de ayurveda bestaat alles uit deze 5 elementen, dus ook wij zelf. Wanneer dat zo is, kunnen we daar maar beter rekenng mee houden en profijt van hebben.

Effecten van een natte, wisselvallige zomer

Door de overvloedige regen raakt kapha verstoord en wordt veel dominanter dan gewoonlijk in de zomer. Dit maakt gevoeliger voor kou; de spijsvertering zal vertragen.

Het wisselvallige weer verstoort ook vata en speelt daardoor een grotere rol dan we in deze periode gewend zijn. Dit maakt vata onrustig; de spijsvertering zal onregelmatig zijn.

Ik vermoed dat pitta het er nog het beste van afbrengt deze zomer. Het vuuraspect van pitta wordt nu tenslotte niet extra aangewakkerd. Mensen bij wie pitta in de basis natuur dominant is, zullen dat verschil ongetwijfeld merken. Dat geldt ook voor degenen bij wie pitta dosha uit balans (verhoogd) is. Een hete zomer kan pitta al snel verstoren; dan wordt het vuur aspect zo dominant dat klachten optreden als ontstekingen, brandend maagzuur, huidklachten.

Wanneer de omstandigheden veranderen doe je er goed aan je koers bij te stellen. Niet op de automatische piloot datgene eten en drinken wat je gewoonlijk in de zomer doet. Simpelweg omdat je spijsvertering daar meer moeite mee zal hebben.

Als kapha dosha uit balans is, kun je dat merken aan bijvoorbeeld vertraagde vertering, toename van gewicht, slijmvorming in het lichaam, verstopping.

Een verhoogde vata kan onder andere leiden tot pijnklachten, gasvorming, gebrek aan focus, onrust, slecht slapen.

Tips om de spijsvertering te optimaliseren

  • Eet alleen wanneer je honger hebt en niet wanneer je geen honger hebt
  • Eet niet (te) veel
  • Ga zittend eten, eet rustig zonder afleiding en proef bewust wat je eet
  • Drink kleine slokjes warm water tijdens de maaltijd; eventueel aanmaken met wat geraspte gemberwortel
  • Gebruik kruiden die de spijsvertering stimuleren: (verse) koriander, gember, westerse kruiden zoals tijm, basilicum, rozemarijn etc.
  • Vermijd voedselcombinaties die belastend zijn:
    – eet fruit los; niet combineren met andere voedingsmiddelen
    – beperk je tot het eten van 1, maximaal 2 soorten eiwit in een maaltijd. Dus liever geen combinaties van meer soorten eiwit, zoals bijvoorbeeld een hartige taart met daarin melk, eieren, kaas en/of vlees
  • Eiwitten zijn complexe structuren en daardoor lastiger te verteren
  • Je verteringskracht is rond het middaguur het sterkst. Eiwitten verteer je daarom het beste tijdens de lunch
  • Ga op zoek naar voeding die zijn vitale kracht nog heeft behouden. Kies liever verse en onbewerkte producten dan diepvries of kant en klare producten. Gebruik liever olie of ghee (geklaarde boter) dan margarine.
  • Eet het liefst warme, gekookte of gestoomde gerechten
  • Gebruik daarbij kruiden en specerijen
  • Maak van je lunch je hoofdmaaltijd
  • Maak de avondmaaltijd ondergeschikt aan de lunch en kies daarom een kleinere, lichtere maaltijd. Eet dit niet later dan 19:00 uur

Hoe pak je dit aan?

De lijst kan overweldigend zijn. Daarom: doe het stap voor stap! Het beste start je met een paar punten waarvan je weet dat je ze makkelijk kunt toepassen. Zo is het goed te doen en kun je ook beter vaststellen wat dat je brengt. Hoe voel je je? Merk je het verschil? Pak daarna weer wat punten op. De geleidelijke weg maakt het leuk en lekker en geeft je de meeste voldoening.

Wat eten we vandaag?

Als gouden tip deel ik Kitcherie met je. Dit is een licht verteerbaar en voedzaam gerecht dat geschikt is voor alle spijsverteringstypes.

Verder vind je in elke Nieuws & Tips één of meerdere recepten. Maak er gebruik van!

Heb je graag een persoonlijk advies? Dan is een uitgebreid ayurvedisch voeding- en leefstijladvies iets voor jou.

Tenslotte

Dit bericht is geschreven naar aanleiding van de huidige situatie in Nederland. In breder perspectief kan gezegd worden dat het ‘systeem’ van de aarde volledig uit evenwicht is. Met zowel grote droogte (vata), omvangrijke natuurbranden (pitta) en overstromingen (kapha). Zo bekeken zijn alle 3 dosha’s ernstig verstoord.

Tong drum: klanken met subtiele, diepe werking

  1. Home
  2. /
  3. Blog

Zachte klanken met trillingen die een diepe connectie maken

Bij toeval kwam ik een artikel tegen over de Tong drum, ook wel Tongue drum genoemd. De naam van deze drum kan verwarrend zijn. Ik vermoed dat deze verwijst naar de vorm van de uitsparingen in de drum. 

Elke tong van de drum heeft een andere grootte en daardoor een andere klank. Ook de grootte van de drum bepaalt hoe deze klinkt. Zelf heb ik bewust gekozen voor een goudkleurige RYTMZ drum van 25 cm doorsnede. De klanken zijn zeker diep, maar niet zwaar. Er is ruimte voor 11 tongen en daardoor een grotere variatie aan klanken dan bij een drum van 15 cm doorsnede met 8 tongen.

De drum kan worden bespeeld met de vingers en met een klankschaalklopper. Zelf gebruik ik twee kloppers die ik extra zacht heb gemaakt voor een subtiele klank.

Als bij een volgend toeval bleken de klanken van deze drum een heel fijne aanvulling te zijn op een Marma behandeling. De trillingen van de klanken komen zacht binnen en maken op een diepe laag contact. De Marma behandeling die daarna wordt gegeven wordt als diepgaand ervaren. Nog steeds op een zachte manier. 

Sindsdien geef ik voor elke Marma behandeling een korte klanksessie op de tong drum.
Deze aanvulling wordt als weldadig ervaren. Wat een mooie “toevallige” vondst!

Wat ervaren mensen bij het spelen van de tong drum?

Voordat de Marma behandeling start, wordt de tong drum bespeeld. Deze staat dan op het voeteneind van de behandeltafel.

“Bij de eerste klanken gingen mijn voetchakra’s open. Daarna voelde ik het ook in mijn handen”.

“Ik zakte nog dieper in de behandeltafel; ik wist niet dat ik nog dieper in mijn lichaam aanwezig kon zijn”.

“De trilling van de klanken ging door mijn voeten naar boven tot in mijn kruin en daar voorbij”.

“Ik kan me voorstellen dat het zo gaat in de engelenwereld”.

Beluister een geluidsfragment

Let op: klik op de driehoek links. Dan wijzigt de duur van de opname van 00:00 in 01:00 minuut en wordt het fragment afgespeeld:

 

Opname Dhanvantari mantra + tong drum

Ook hier geldt: klik op de driehoek links. Dan wijzigt de duur van de opname van 00:00 in 04:45 minuut en wordt het fragment afgespeeld:

 

Rozijnen-noten brood uit de slowcooker

  1. Home
  2. /
  3. Blog

Zó lekker: zelfgebakken brood!

Of: zelfgebakken rozijnen-noten brood. Wanneer je iets zelf maakt, weet je wat erin zit en – net zo belangrijk – wat niet. Deze keer dus een rozijnen-noten brood uit de slowcooker. Een bedreven keukenprinses vertelde me dat een brood uit de “gewone” oven het niet haalt bij een brood uit de slowcooker. Zó lekker!

Net als bij bakken in de oven, zul je zelf even moeten experimenteren met de tijd die nodig is om een mooi brood te bakken. Gebruik het recept als basis en pas het aan de hand van de resultaten met je eigen cooker waar nodig aan.

Benodigdheden

  • Slowcooker (zelf heb ik een Crock Pot Sauté DuraCeremic CR026X)
  • Bakpapier
  • Grote mengkom
  • Grote lepel of spatel
  • (Kook)wekker (optie)
  • Thermometer waarmee je de temperatuur van de kern van het brood kunt meten (optie)
  • Een rooster waarop je het brood laat afkoelen

Ingrediënten

  • 500 gram tarwebloem (ik gebruik Atta meel, waarmee ik ook chapati maak)
  • 1 zakje gist
  • 1 theelepel zout
  • 2 theelepels koekkruiden
  • 200 gram donkere rozijnen
  • 60 gram hazelnoten
  • lauwwarm water, dat is ca. 350 ml bij gebruik van 500 gram tarwebloem

NB:  Atta meel bevat veel vezels en neemt aanzienlijk meer water op.
In mijn brood op basis van 500 gram Atta meel gebruik ik 550 – 575 ml water!

Tips vooraf

  • waarschijnlijk weet je het al, maar toch: de binnenpan van je slowcooker wordt heet!
  • gebruik een (kook)wekker, dan weet je wanneer het tijd is voor de volgende handeling
  • vind je eigen handigheidje voor het tussentijds keren van het brood; wil je weten hoe ik dat in een handomdraai doe, neem dan even contact op 🙂

Bereiding

  • laat de rozijnen wellen in lauwwarm water en laat daarna uitlekken in een zeef
    (zelf vind ik het ’t lekkerst om de rozijnen te laten wellen totdat ze groot en zacht zijn)
  • halveer de hazelnoten
  • leg een vel bakpapier in de slowcooker
  • doe het meel in de mengkom
  • strooi zout en koekkruiden aan de buitenrand van de bloem / het meel
  • voeg gist toe, in het midden van de bloem / het meel
  • roer met een lepel of spatel door elkaar
  • voeg rozijnen en hazelnoten toe
  • roer opnieuw alles door elkaar
  • voeg het water deel voor deel toe en meng goed door het deeg totdat je een mooie bol hebt
  • neem de bol deeg uit de mengkom en leg deze op het bakpapier in de slowcooker

Vervolgens

  • leg een theedoek tussen de pan en het deksel en zet de slowcooker op High gedurende 60 minuten; de theedoek neemt het vocht op en voorkomt dat je een te vochtig brood krijgt
  • keer na 60 minuten het brood om; de onderkant krijgt een mooi korstje en door het keren krijgt de oorspronkelijke bovenkant ook een korstje
  • stel de slowcooker in op High gedurende 30 minuten
  • meet de kerntemperatuur van het brood; je kunt ervan uitgaan dat het klaar is bij een kerntemperatuur van 90º C
  • dit recept gaat uit van een totale baktijd van 90 minuten. Verleng zo nodig de baktijd nog even en meet opnieuw de kerntemperatuur
  • til het brood met behulp van het bakpapier uit de slowcooker
  • laat het brood zonder bakpapier afkoelen op een rooster

Tenslotte

  • proef en geniet van je zelfgebakken brood
  • pas waar nodig aan zoals het moment waarop je het brood keert of de totale baktijd

Dit is echt een heel makkelijke manier van brood bakken. Zoals je ziet kneed ik het deeg niet. Ook laat ik het niet rusten of rijzen.

Je kunt je brood natuurlijk ook maken zonder koekkruiden, rozijnen en noten en hierin je “beste” werkwijze ontdekken.

Zelf bewaar ik het brood op een koele plaats, gewikkeld in een theedoek, in een broodtrommel. Zo blijft het gedurende een week en tot de laatste kruimel, heerlijk “vers”.

Ben je nog op zoek naar een slowcooker? Diverse merken en types met voor- en nadelen zijn op een rijtje gezet door Plezier in de Keuken.

Een alternatief voor een slowcooker is een zogenoemde Dutch oven. Dat is een zware gietijzeren pan op pootjes die met deksel erop op een vuur of briketten wordt gebruikt. Een gietijzeren pan op pootjes en open vuur zijn niet altijd voorhanden. Geen nood! Ook wanneer je een gewone gietijzeren pan (dus zonder pootjes eronder) in je oven zet wordt de pan van buitenaf rondom verhit. Ook daarmee maak je je eigen niet-kneden brood.

Zin in meer inspiratie? Lees dan het bericht over slow cooking.

Nieuws & Tips 2021

  1. Home
  2. /
  3. Blog

Nieuws & Tips van Huis van Bewust-Zijn verschijnt 1 keer
per 1 à 2 maanden

Edities 2021

November 2021

33. Uitnodiging: lezing over Ayurveda

 

 

 

Lange schaduwen in herfstbosSeptember 2021

32. Als de schaduwen langer worden

 

 

 

Juli 2021

31. Natuurlijk evenwicht

 

 

 

Groen, fris bladMei 2021

30. Nieuwe lente, nieuw geluid

 

 

 

SneeuwklokjeMaart 2021

29. Lente inspiratie

 

 

 

Nieuws & Tips automatisch in je mailbox ontvangen?
Schrijf je dan in via het formulier onderaan de pagina